โครงการถวายความรู้ ฯ เจ้าคณะตำบล รุ่นที่ 23/62
การพัฒนาสถาบันพระสังฆาธิการ
ข่าวสถาบัน
วิสัยทัศน์/พันธกิจ/ยุทธศาสตร์ สถาบันฯ
แผนยุทธศาสตร์สถาบันพระสังฆาธิการ
โครงการถวายความรู้ ฯ เจ้าอาวาส รุ่นที่ 42/61
กฎหมายคณะสงฆ์ และมติ มส. ที่คณะสงฆ์ควรทราบ
บทความทางศาสนา
เกร็ดความรู้สำหรับพระสังฆาธิการ
เว็ปสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ
เว็บหน่วยงาน พศ.
Untitled Document

โครงการถวายความรู้ประจำปี 2562



ดาวน์โหลดใบจอบรับ และ แผนที่ตั้งสถาบันพระสังฆาธิการ

- แผนที่การเดินทางมาสถาบันพระสังฆาธิการ

Home

บทบาทเจ้าอาวาสในฐานะเจ้าพนักงานตามกฎหมาย

                                                                                      นายอุดมศักดิ์ ชูโตชนะ
                                                                                      นักวิชาการศาสนาปฏิบัติการ
                                                                                      สถาบันพระสังฆาธิการ

          เจ้าอาวาสนอกจากการเป็นผู้แทนวัดซึ่งเป็นนิติบุคคล อีกฐานะหนึ่งยังเป็นเจ้าพนักงานตามประมวลกฎหมายอาญา คำว่า “เจ้าพนักงาน” ตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ หมายความว่า บุคคลผู้ได้รับแต่งตั้งให้ปฏิบัติราชการ ไม่ว่าเป็นประจำหรือชั่วคราว และหมายความรวมถึงบุคคลผู้ทำหน้าที่ช่วยราชการ ซึ่งกฎหมายถือว่าเป็นเจ้าพนักงานเฉพาะคดีด้วย ซึ่งผู้อ่านคงหมายความได้ถึงข้าราชการทั่วไป เช่น ตำรวจ อัยการ ผู้พิพากษา ทหาร นายอำเภอ ผู้ว่าราชการจังหวัด เป็นต้น และมีคำพิพากษาศาลฏีกา ๑๗๘๗ / ๒๕๒๔ ให้คำจำกัดความว่า “เจ้าพนักงาน” หมายถึงบุคคลผู้ปฏิบัติหน้าที่ราชการโดยได้รับการแต่งตั้งตามกฎหมายกล่าวคือ ในการแต่งตั้งนั้นมีกฎหมายระบุวิธีการแต่งตั้งไว้และได้มีการแต่งตั้งถูกต้องตามกฎหมายที่ระบุไว้ ซึ่งให้ความหมายครอบคลุมกว้างขึ้น คือบุคคลไม่จำเป็นต้องเป็นข้าราชการก็เป็น เจ้าพนักงานได้ ซึ่งมาตรา ๔๕ แห่งพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. ๒๕๐๕ แก้ไขเพิ่มเติมฉบับที่ ๒ พ.ศ. ๒๕๓๕ให้ถือว่าพระภิกษุซึ่งได้รับแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งในการปกครองคณะสงฆ์และไวยาวัจกรเป็นเจ้าพนักงานในประมวลกฎหมายอาญา เมื่อดูในกฎมหาเถรสมาคม ฉบับที่ ๒๔ (พ.ศ. ๒๕๔๑ ) ข้อ ๔ กำหนดให้พระสังฆาธิการ หมายถึง พระภิกษุผู้ดำรงตำแหน่งปกครองคณะสงฆ์ ดังต่อไปนี้เจ้าคณะใหญ่ เจ้าคณะภาค รองเจ้าคณะภาค เจ้าคณะจังหวัด รองเจ้าคณะจังหวัด เจ้าคณะอำเภอ รองเจ้าคณะอำเภอ เจ้าคณะตำบล  รองเจ้าคณะตำบล  เจ้าอาวาส รองเจ้าอาวาส ผู้ช่วยเจ้าอาวาส)  ข้อ ๖ และข้อ ๒๖ ระบุคุณสมบัติเจ้าอาวาสว่าต้องมีพรรษาพ้น ๕ และเป็นผู้ทรงเกียติคุณเป็นที่เคารพนับถือของบรรพชิตและคฤหัสถ์ในท้องถิ่นนั้น  ข้อ ๒๗ ระบุวิธีการแต่งตั้งเจ้าอาวาสนอกจากพระอารามหลวงและเสนอตามลำดับชั้นแล้วเจ้าคณะจังหวัดพิจารณาแต่งตั้ง ดังนั้นเจ้าอาวาสจึงเป็นเจ้าพนักงานในประมวลกฎหมายอาญาอีกฐานะหนึ่ง เนื่องจากกฎหมายระบุไว้และกฎมหาเถรสมาคมยังระบุวิธีการแต่งตั้งไว้และได้มีการแต่งตั้งถูกต้องตามกฎหมาย

          ตามมาตรา ๔๕ แห่งพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. ๒๕๐๕ แก้ไขเพิ่มเติมฉบับที่ ๒ พ.ศ. ๒๕๓๕ เหตุที่กฎหมายบัญญัติให้เจ้าอาวาสเป็นเจ้าพนักงานนั้นเห็นว่า เจ้าอาวาสเป็นผู้มีส่วนสำคัญของความเจริญหรือความเสื่อมของพระพุทธศาสนา เพราะอยู่ใกล้ชิดกับชาวบ้าน และต้องปกครองดูแลพระภิกษุสามเณร หากพระภิกษุสามเณร ประพฤติดี ปฏิบัติชอบตามพระธรรมวินัยแล้วไซร์ย่อมจะส่งผลให้พระพุทธศาสนามีความเจริญรุ่งเรือง กฎหมายจึงบัญญัติหน้าที่และอำนาจของเจ้าอาวาสไว้ตั้งแต่พระราชบัญญัติลักษณะปกครองสงฆ์ ร.ศ. ๑๒๑ สมัยรัชกาลที่ ๕ จนถึงพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. ๒๕๐๕ แก้ไขเพิ่มเติมฉบับที่ ๒ พ.ศ. ๒๕๓๕ฉบับปัจจุบัน เพื่อควบคุมดูแลมิให้เจ้าอาวาสกระทำการที่ไม่ชอบด้วยกฎหมายและพระธรรมวินัย กฎมหาเถรสมาคม ระเบียบ ข้อบังคับต่างๆ อีกทั้งยังให้พระภิกษุสามเณรภายในวัด รวมทั้งคฤหัสถ์ต้องปฏิบัติตามคำสั่ง  ที่ชอบด้วยกฎหมายและพระธรรมวินัย ของเจ้าอาวาสด้วย หากฝ่าฝืนหรือเพิกเฉยแล้วเจ้าอาวาสย่อมมีอำนาจที่จะลงโทษ หรือร้องทุกข์กล่าวโทษต่อเจ้าหน้าที่ตำรวจได้ ดังนั้นเมื่อกฎหมายกำหนดให้เจ้าอาวาสเป็นเจ้าพนักงานตามประมวลกฎหมายอาญา ก็มีผลเกิดขึ้น ๒ ประการคือ

๑.ให้นำความผิดต่อเจ้าพนักงาน มาตรา ๑๓๖ – ๑๔๖ แห่งประมวลกฎหมายอาญา เท่าที่จะใช้ได้แก่บุคคลที่กระทำต่อเจ้าพนักงาน เช่น ดูหมิ่นเจ้าพนักงานตามมาตรา ๑๓๖ แจ้งความเท็จแก่เจ้าพนักงาน ตามมาตรา ๑๓๗ ข่มขืนใจเจ้าพนักงานให้ปฏิบัติการอันมิชอบด้วยหน้าที่หรือให้ละเว้นการปฏิบัติการตามหน้าที่ เป็นต้น และมาตรา ๓๖๘ ขัดคำสั่งเจ้าพนักงานโดยไม่มีเหตุหรือข้อแก้ตัวอันสมควร

๒.ความผิดต่อตำแหน่งหน้าที่ราชการมาบังคับใช้ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา ๑๔๗-๑๖๖ เท่าที่จะใช้ได้ เช่น เจ้าพนักงานใช้อำนาจในตำแหน่งโดยมิชอบตามมาตรา ๑๔๘ เจ้าพนักงานปฎิบัติหน้าที่หรือละเว้นการปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบตามมาตรา ๑๕๗ เป็นต้น

ต่อไปนี้เป็นคำพิพากษาศาลฏีกา ซึ่งเคยวินิจฉัยในความผิดฐานขัดคำสั่งเจ้าอาวาสดังนี้

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ ๓๐๔/๒๕๑๗ พระภิกษุจำเลยไม่อยู่ในโอวาทของเจ้าอาวาส เวลาไปไหนไม่ลาเจ้าอาวาส นำบุคคลภายนอกและพระภิกษุวัดอื่นมาพำนักในกุฏิจำเลยโดยไม่บอกเจ้าอาวาส ไม่ปฏิบัติกิจ   ทางสงฆ์ตามที่เจ้าอาวาสบอก เจ้าอาวาสจึงออกคำสั่งให้จำเลยออกไปจากวัดภายใน ๕ วัน จำเลยทราบแล้ว ครบกำหนดไม่ปฏิบัติตามคำสั่งโดยไม่มีเหตุหรือข้อแก้ตัวอันสมควร จำเลยจึงต้องมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญาฐานไม่ปฏิบัติตามคำสั่งเจ้าพนักงานซึ่งสั่งการตามอำนาจที่มีกฎหมายให้ไว้โดยไม่มีเหตุผลหรือข้อแก้ตัวอันสมควร

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ ๔๔๙๙/๒๕๓๙ คณะสงฆ์ผู้พิจารณาชั้นต้นมีคำวินิจฉัยว่า จำเลยกระทำผิดล่วงละเมิดพระธรรมวินัยให้จำเลยสึกจากการเป็นพระภิกษุ จำเลยได้ยื่นอุทธรณ์คัดค้านคำวินิจฉัยดังกล่าวต่อคณะสงฆ์ การยื่นอุทธรณ์จะกระทำโดยชอบหรือไม่ ก็ไม่เป็นเหตุให้จำเลยซึ่งได้สึกจากการเป็นพระภิกษุไปแล้ว กลับมาเป็นพระภิกษุใหม่อีก การที่จำเลยแต่งกายเป็นพระภิกษุเพื่อให้บุคคลอื่นเชื่อว่าตนเป็นพระภิกษุ และไม่ยอมออกจากวัดตามคำสั่งของเจ้าอาวาสดังกล่าว จึงเป็นความผิดตาม ป.อ. มาตรา ๒๐๘,๓๖๘ วรรคแรก พ.ร.บ.คณะสงฆ์ พ.ศ. ๒๕๐๕ มาตรา ๓๘(๑) , ๔๕

 
ผอ.สนง.พระพุทธศาสนาแห่งชาติ


พันตำรวจโท พงศ์พร พราหมณ์เสน่ห์
ผู้อำนวยการสำนักงาน
พระพุทธศาสนาแห่งชาติ

ผู้อำนวยการสถาบันพระสังฆาธิการ

นายพิศาฬเมธ แช่มโสภา
ผู้อำนวยการสถาบันพระสังฆาธิการ
E-BOOK (ฉบับถวายพระสังฆาธิการ)


นาฬิกาบอกวันเวลา
พยากรณ์อากาศ
สถิติผู้เข้าชมเว็บ
mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterวันนี้80
mod_vvisit_counterเมื่อวานนี้102
mod_vvisit_counterสัปดาห์นี้379
mod_vvisit_counterสัปดาห์ที่แล้ว663
mod_vvisit_counterเดือนนี้2594
mod_vvisit_counterเดือนที่แล้ว3086
mod_vvisit_counterผู้เข้าชมทั้งหมด468874

Online (20 minutes ago): 1
Your IP: 103.55.142.140
,
Now is: 2019-06-27 19:28
ราคาน้ำมัน